Instrukcje mycia i dezynfekcji w GHP i GMP: jeden standard w zakładzie

Instrukcja mycia i dezynfekcji zgodna z dobrą praktyką higieniczną (GHP) i dobrą praktyką produkcyjną (GMP) mówi pracownikowi nie tylko, co umyć, ale też czym, w jakim stężeniu, w jakiej temperaturze, w jakiej kolejności, jak często i w jakich środkach ochrony. Dopiero wtedy ta sama czynność wygląda tak samo na każdej zmianie. Do tego dochodzi kontrola efektu, bo sam podpis na arkuszu nie potwierdza, że urządzenie jest czyste.

ELIT · Food Safety & HACCP · film i transkrypcja

Kiedy w zakładzie pojawia się problem z czystością, pierwsza reakcja jest zwykle podobna: kupić mocniejszy preparat, użyć go więcej albo sprzątać częściej. Tymczasem problem rzadko zaczyna się od preparatu. W filmie pokazujemy, skąd się bierze i jak go uporządkować. Poniżej najważniejsze fragmenty z transkrypcji.

Trzy sposoby wykonywania tej samej pracy

„Jeden pracownik dozuje środek zgodnie z instrukcją, drugi nalewa go »na oko«, jeden myje urządzenie po zakończeniu pracy, drugi dopiero wtedy, kiedy uzna, że jest brudne, a trzeci używa produktu, który akurat stoi najbliżej. I nagle okazuje się, że w jednym zakładzie mamy trzy różne sposoby wykonywania tej samej pracy. To nie jest standard higieny. To są trzy różne przyzwyczajenia.”

Fragment filmu: 0:10

GHP i GMP: po co zakładowi jeden standard mycia

Plan mycia i dezynfekcji jest częścią dobrej praktyki higienicznej (GHP) i dobrej praktyki produkcyjnej (GMP). Jego podstawowa rola jest prosta: sposób wykonywania pracy nie może zależeć od tego, kto akurat jest na zmianie.

Pracownik powinien mieć jasno określone:

• co należy umyć lub zdezynfekować,
• czym i w jaki sposób,
• jak często i w jakim stężeniu,
• jakie zasady bezpieczeństwa przy tym obowiązują.

Jeden zakład powinien mieć jeden standard. Dlatego taki dokument nie powinien być gotowym wzorem pobranym z internetu. Przygotowuje się go pod konkretny obiekt: najpierw sprawdza się pomieszczenia, urządzenia i powierzchnie, a dopiero na tej podstawie pisze instrukcje.

Fragment filmu: 0:44

Co musi zawierać instrukcja mycia i dezynfekcji

Najważniejszą częścią planu są indywidualne instrukcje mycia i dezynfekcji dla urządzeń i obszarów. Nie wystarczy napisać „umyć piec” albo „umyć powierzchnię roboczą”. Dobra instrukcja odpowiada na siedem pytań:

1. Jakiego środka użyć do tego urządzenia albo tej powierzchni.
2. Jakie stężenie roztworu roboczego przygotować.
3. Jaka temperatura roztworu.
4. Jakie akcesoria są potrzebne.
5. Jakie środki ochrony założyć.
6. W jakiej kolejności wykonać czynności.
7. Jak często je powtarzać.

„Dobra instrukcja nie mówi tylko, co zrobić. Mówi również, jak zrobić to prawidłowo.”

Fragment filmu: 1:36

Dozowanie „na oko”: więcej chemii nie znaczy lepiej

W profesjonalnej higienie stężenia nie ocenia się po kolorze roztworu, zapachu ani ilości piany. Mimo to dozowanie „na oko” wciąż jest częste, zwykle z przyzwyczajenia: „zawsze tyle nalewałem” albo „jest mocniej zabrudzone, więc dam więcej”.

• Za mało koncentratu: roztwór może być nieskuteczny.
• Za dużo koncentratu: rośnie zużycie preparatu i koszt, ryzyko dla pracownika, a czasem także ryzyko uszkodzenia powierzchni.

Właściwe stężenie powinno wynikać z instrukcji, a dozowanie powinno być powtarzalne. Dopiero wtedy można mówić o kontroli procesu i kosztów. Jak policzyć ilość koncentratu i jak przygotować roztwór roboczy bez zgadywania, pokazujemy we wpisie „Dozowanie chemii na oko? Tak uciekają koszty”.

Fragment filmu: 2:11

Dokumentacja w jednym miejscu: wykaz środków, karty techniczne, karty charakterystyki

Plan to nie tylko instrukcje. To także uporządkowana dokumentacja stosowanych środków: wykaz preparatów, karty techniczne i aktualne karty charakterystyki.

„Problemem często nie jest brak dokumentu. Problemem jest to, że nikt nie wie, gdzie go znaleźć.”

Kiedy te informacje są zebrane w jednym miejscu, podczas kontroli nie trzeba odtwarzać całego systemu z pamięci.

Fragment filmu: 2:56

Podpis na arkuszu to jeszcze nie kontrola mycia

Arkusz może być pięknie wypełniony: same podpisy, same ptaszki, każda rubryka uzupełniona. Czy to znaczy, że urządzenie zostało prawidłowo umyte? Nie. Podpis potwierdza tylko, że ktoś zadeklarował wykonanie czynności.

Potrzebna jest jeszcze kontrola efektu: czy usunięto zabrudzenia i czy urządzenie jest gotowe do ponownego użycia. Dlatego w planie stosuje się:

• arkusze kontroli dla urządzeń i obszarów,
• rejestry mycia i dezynfekcji,
• zapisy niezgodności, gdy coś zostało wykonane źle.

„Zapisujemy to nie po to, żeby szukać winnego, ale żeby usunąć problem i ograniczyć ryzyko jego powtórzenia. Dopiero wtedy dokumentacja staje się narzędziem do zarządzania, a nie tylko papierem do podpisania.”

Fragment filmu: 3:24

Bezpieczeństwo pracownika

Pracownik powinien wiedzieć, jakich środków ochrony użyć, jak przechowywać preparat i co zrobić w sytuacji awaryjnej, na przykład przy kontakcie środka z oczami lub skórą. Właśnie dlatego w dokumentacji są aktualne karty charakterystyki stosowanych preparatów.

Fragment filmu: 4:17

Najdroższe mycie to to, które trzeba powtórzyć

Jeśli każdy przygotowuje roztwór według własnego uznania, trudno kontrolować zużycie chemii. Jeśli mycie zostanie wykonane źle, trzeba je powtórzyć, a wtedy drugi raz zużywa się preparat, wodę i czas pracownika. Do tego dochodzi czas na przygotowanie i aktualizację dokumentacji: instrukcji, wykazów, kart i arkuszy.

Fragment filmu: 4:40

Bezpłatny Plan Higieny od ELIT

Plan daje realne korzyści wtedy, kiedy jest dopasowany do konkretnego zakładu i faktycznie używany w codziennej pracy. Jeśli korzystasz ze środków ELIT, indywidualny plan higieny przygotujemy bezpłatnie w ramach współpracy: procedurę, instrukcje dla urządzeń i obszarów, plan mycia, arkusze kontroli, rejestr i wykaz środków. Nie dostajesz przypadkowego wzoru.

Sprawdź, co zawiera bezpłatny Plan Higieny

Pytania: biuro@elit.com.pl · 12 642 95 95

Najczęstsze pytania

Co powinna zawierać instrukcja mycia i dezynfekcji?

Środek, stężenie roztworu roboczego, temperaturę, potrzebne akcesoria, środki ochrony indywidualnej, kolejność czynności i częstotliwość. Sam zapis „umyć urządzenie” nie wystarcza, bo każdy pracownik wykona go inaczej.

Czy plan mycia i dezynfekcji należy do GHP i GMP?

Tak. Plan higieny jest częścią dobrej praktyki higienicznej (GHP) i dobrej praktyki produkcyjnej (GMP). Jego zadaniem jest jeden standard mycia i dezynfekcji w zakładzie, niezależny od tego, kto jest na zmianie.

Czy można użyć gotowego wzoru planu higieny z internetu?

Lepiej nie. Plan powinien powstać pod konkretny obiekt: jego pomieszczenia, urządzenia, powierzchnie i stosowane preparaty. Ogólny wzór nie podaje stężeń ani kolejności czynności dla twoich urządzeń.

Czy podpis na arkuszu potwierdza, że urządzenie jest czyste?

Nie. Podpis potwierdza, że ktoś zadeklarował wykonanie czynności. Potrzebna jest jeszcze kontrola efektu, a gdy coś zostało wykonane źle, zapis niezgodności i usunięcie przyczyny.

Dlaczego nie dozować chemii „na oko”?

Za mało koncentratu daje nieskuteczny roztwór, za dużo podnosi koszt, ryzyko dla pracownika i ryzyko uszkodzenia powierzchni. Stężenie powinno wynikać z instrukcji, a dozowanie być powtarzalne.

Ile kosztuje Plan Higieny od ELIT?

Jeśli zakład korzysta ze środków ELIT, indywidualny Plan Higieny przygotowujemy bezpłatnie w ramach współpracy. Szczegóły i warunki są na stronie Bezpłatny Plan Higieny.